گزارش روزنامه «شهروند» از گرافیتی ایران


graffiti report (shahrvand)

امیر ‌هاتفی‌ نیا، روزنامه نگار روزنامه‌ی «شهروند» گزارش نسبتا خوبی از گرافیتی ۱۰ ساله ایران نوشته است. این گزارش در شماره ۲۰۹ این روزنامه و در تاریخ ۱۳ بهمن ۹۲ به چاپ رسیده و در آرشیو سایت رسمی این روزنامه موجود است. در ادامه میتوانید این گزارش را مطالعه کنید، همچنین نسخه‌ی کامل تر این مطلب در قالب فایل PDF در دسترس است.

گزارشی از ۱۰ سال «گرافیتی» در ایران هنری که اعتراض را نقاشی می‌کند
هم هنرمند،هم خرابکار

این یک دزدی است؟! منتظر می‌مانید که آخر شب فرا برسد، پارچه‌ای روی صورت خود می‌بندید، کلاه همیشگی را بر‌ سر می‌گذارید، چراغ‌ قوه‌ای در دست می‌گیرید و مضطرب در خیابان قدم می‌زنید، چشمتان به‌ طعمه مورد نظر می‌افتد، یک دیوار دست‌ نخورده در نقطه‌ای از مرکز‌ شهر، بی‌درنگ دست‌ به‌ کار می‌شوید و با اسپری اموال‌ عمومی را با صاحبان حقیقی آن قسمت می‌کنید. صبح شده است، شما تحت پیگرد قانونی قرار گرفته‌اید و مردم تحت تصاویر دلخواه. شما هم هنرمند هستید، هم مجرم، هم منفور، هم محبوب، هم خلافکار و هم «گرافیتی کار».
«گرافیتی، یعنی نوشته یا نقش و طرحی که به صورت غیرقانونی بر‌سطوحی که در تیررس دید اذهان عمومی است می‌کشند». این تعریف را در‌ لغتنامه آکسفورد می‌توان پیدا کرد. گرافیتی، به‌ معنای مدرن آن از دهه ۶۰ در نیویورک شروع شده و زمان حرکتش در ایران هم به اوایل دهه ۸۰ برمی‌گردد. این روزها، گرافیتی ایران (به‌ معنای مدرن آن) ۱۰ساله شده و گرافرها خود را در ۳ نسل متفاوت تقسیم می‌کنند، در این گزارش به‌ میان نسل‌های گرافیتی ایران می‌رویم و با ۸ گرافیتی‌ آرتیست ایرانی همراه می‌شویم. اگر می‌خواهید طعم یک‌ جرم هنرمندانه را بچشید، همین‌حالا به ‌بازار بروید و چند ‌اسپری تهیه کنید، آن‌وقت، با کلمات این متن همراه شوید، بعدش هم بگذارید تا آخر شب فرا رسد، آخر‌ شب؛ شما هستید، خیابان و دیوارهایی که از اسپری در دست شما دلبری می‌کنند! نه ولی لطفا این کار را نکنید!
گرافیتی چیست؟
«گرافیتی» یا دیوارنگاری، به تصویرکردن نقش‌ها، اشکال، حرف‌ها، نشانه‌ها، نمادها، الگوها و کلمه‌ها روی دیوارها یا هرمکان عمومی‌ای که بتوان از آن به‌عنوان مکانی برای نوشتن، نقاشی، کنده‌ کاری و خط‌ کشی‌ کردن استفاده کرد، گفته می‌شود. مفرد گرافیتی، گرافیت و واژه‌ای برگرفته از زبان ایتالیایی است. اگر تعریف گرافیتی به‌ عنوان دیوارنوشته را بپذیریم، قدمت اين هنر را می‌توان به‌ اندازه عمر بشريت دانست، زمانی‌ كه انسان‌ها برای انعكاس وقايع زندگی‌ شان، ديوار‌های غار را انتخاب می‌کردند. اگر هم بخواهيم عمر‌ گرافيتی را با‌ شکلی‌ که این‌روزها می‌بینیم (گرافیتی مدرن) تخمين بزنيم، می‌شود تولد اين هنر را همزمان با اوج‌ گيری فرهنگ هيپ‌هاپ دانست. در دهه ۶۰ ، زمانی که اسپری رنگ به وجود آمد و متناسب با تغييرات‌ اساسی در قوانين‌ نژادی سياهپوستان آمريكا، گرافيتی تبديل به ابزاری برای اعتراض و بيان عقايد سياهپوستان شد كه در محلات فقيرنشين زندگی می‌كردند؛ اما این هنر، رفته‌ رفته فراگیر و به‌ عنوان بخشی از هنر خیابانی و عنصر اصلی از فرهنگ هیپ‌هاپ شناخته شد. می‌توان اسپری در دست یک هنرمند گرافیتی را همان میکروفن خواننده رپ دانست.
برخلاف آن‌ چه می‌گویند، دیوار نگاشتن (مخططات یا گرافیتی) پیش‌ پا افتاده‌ ترین شکل هنر نیست. ممکن است برای خلق چنین آثاری مجبور شوید، شبانه، پاورچین پاورچین، از خانه خارج شوید و به مادرتان هم دروغ بگویید. اما این هنر، درواقع، یکی از راستین‌ترین قالب‌های هنری موجود است. این هنر مختص عده‌ای خاص و برجسته نیست؛ بی‌خودی آن را بزرگ نکرده‌اند و جار‌و‌ جنجال تبلیغاتی برایش به‌ راه نینداخته‌ اند. این هنر روی بهترین دیوارهای موجود شهر نمایش داده شده و هیچ‌ کس هم به‌ خاطر هزینه ورودی از دیدن آن محروم نشده است.
«کریستین گویمی»، از پیشروان هنر شهری است، این هنرمند فرانسوی معتقد است که «گرافیتی همیشه وجود داشته است.  گرافیتی یك پدیده انسان‌ شناسانه است. هر كدام از ما در بچگی اسم خود را روی تنه درخت حك كرده‌ یا در كلاس درس روی میز اسم خود را نوشته‌ یا حتی یك نوشته بی‌ تربیتی یا نیشدار روی دیوار توالت مدرسه به‌جا گذاشته‌ایم.»
اگر می‌خواهید اثرتان را چاپ کنید، باید بداند که دیوار همیشه بهترین محل برای این کار بوده است.
گرافیتی، سبک‌های مختلفی دارد که می‌توان شکل‌های زیر را نام برد:
Tag: امضا زنی ساده‌ترین اثری است که روی دیوارها زده می‌شود.
Throw up: طرحی با اندازه بزرگ که از یک یا چند رنگ زمینه ساده، سریع و یک خط محیطی معمولا با قطر ۵ تا ۲۰سانتی‌متر اجرا می‌شود.
Piece: به نقاشی گفته می‌شود که از نقطه‌ نظر هنری قابل بررسی باشد.
Stencil: به آثاری گفته می‌شود که در آن با استفاده از تکنیک شابلون کار را اجرا می‌کنند.
Stickers: برچسب‌ها نیز که اغلب در خیابان و روی در منازل مسکونی دیده می‌شوند.
گرافیتی ایرانی
نمی‌توان با قاطعیت تاریخ مشخصی را برای شروع گرافیتی (به‌ معنای مدرن آن) در ایران مشخص کرد، همان‌طور که نمی‌شود نام فردی را به‌عنوان پدر این هنر آورد؛ اما «A1one » نامی در گرافیتی ایران است که به‌ راحتی نمی‌شود از کنارش گذشت؛ فردی‌ که اکثر گرافیتی ‌آرتیست‌ها خود را مدیون راهنمایی‌ های او می‌دانند. هنرمندی که از‌سال ۸۱ کار خود را با نقاشی روی دیوارهای دانشکده و از‌سال ۸۲  روی دیوارهای شهر شروع کرده است. A1one می‌گوید: «شاید خیلی‌ها من را یک خرابکار بدانند؛ من حرفی ندارم؛ خیلی هم خوشحال می‌شوم که یک خرابکار به‌حساب بیایم.» او خود را اولین کسی می‌داند که گرافیتی در ایران را شروع کرده، برای همین هم نام «A1one» به‌ معنی تنها را برگزیده و حرف A و عدد 1 در اسم هنری‌اش نمایان است. باهمه اینها گفته می‌شود، درسال ۱۳۷۳ (به‌ نقلی ۱۳۷۹) امضای گرافری به نام «اسنس» در سطح شهر تهران دیده شده است. دست‌ها و دیوارها؛ دیواری که به‌عنوان یک‌ رسانه مخاطب را مجبور به ایستادن می‌کند، مجبور به نگاه‌ کردن؛ دستی‌ که در نقش یک معترض می‌تواند محبوب شود، می‌تواند منفور باشد. پیدا کردن گرافیتی‌ آرتیست‌ ها درهمه‌ جای دنیا کار سختی است، یافتن گرافرهای ایرانی سخت‌تر؛ چرا که عده‌ای از آنان صحبت‌ کردن را خلاف قاعده و عرف‌گرافیتی می‌دانند، گرافیتی‌ آرتیست‌ها معتقدند که «بازار به‌ دنبال تو می‌آید، اما تو باید به زیرزمین برگردی» (جمله‌ای از فرانک زاپا ).

«GEO» و «Mr. Killuminati» نام مستعار ۲ گرافر فعال ایرانی است که برای انجام مصاحبه مجاب می‌شوند، تا به‌ قول خودشان بتوانند برای جا افتادن بیشتر این هنر و معرفی منصفانه‌اش قدمی برداشته باشند. آنها شلوار بگی پوشیده‌اند و کلاهی دارند که به‌ ندرت از سرشان جدا می‌شود. GEO، پنج سال است که گرافیتی انجام می‌دهد؛ گروه ۳ نفره‌ای داشته که کم‌ کم جدا شده‌اند و حالا تنها کار می‌کند.  «GEO» دانشجوی رشته گرافیک است؛ او هنگام ورق‌ زدن لغتنامه نام مستعارش را انتخاب کرده؛ زمانی که چشمش به ترکیب ژیوگرافی افتاده و به‌ خاطر واج‌های نزدیک و مشابهش با گرافیتی آن را برگزیده است.  صفحه «GEO» در شبکه‌های‌ اجتماعی بیش از ۴هزار مخاطب ثابت دارد و کارهایش بارها به‌اشتراک گذاشته می‌شود. او درمورد یکی از آثارش باعنوان «دیپلماسی» که برتری گروه مذاکره‌ کننده ایرانی را نشان می‌دهد، می‌گوید: «آن کار بازتاب زیادی داشت و عده‌ای به من گفتند که تو چقدر خوش‌ خیالی؛ اما من عرق ملی دارم و کارم را برای ملتم انجام می‌دهم.» «GEO» کارهایش جزو محبوب‌ ترین گرافیتی‌های کشور است و طرفداران ثابت و پروپا قرصی دارد. «کار گرافیتی یک‌ جور انجام‌ وظیفه است؛ اگر روزی حتی ۱۰۰ نفر کار ما را ببینند و تنها ۲ نفر از آنها کار را درک کنند هم برای ما کفایت می‌کند. من در خیابان که راه می‌روم به‌ جای دقت به جاذبه‌های دیگر به دیوارها نگاه می‌کنم؛ دوست دارم با ساده‌ترین شکل بزرگترین مفهوم‌ها را برسانم».
«Mr. Killuminati»، گرافیتی‌ آرتیست دیگری است که علاقه زیادی به تبیین اصول حقیقی گرافیتی و هیپ‌هاپ نشان می‌دهد. او می‌گوید: «هیپ‌هاپ خرده‌ فرهنگی مبتنی بر ۴ المان است که گرافیتی یکی از آنهاست و عنصر خیابان فصل‌ مشترک تمامی‌شان به‌ حساب می‌آید. در قدم اول باید هیپ‌هاپ را شناخت و بعد گرافیتی را؛ این هنر ارتباط نزدیکی با رپ دارد و بعضی‌ها به آن رپ‌ نگاری هم می‌گویند. «Mr. Killuminati»، که مدام با اصطلاحات و جمله‌های مختلف تسلط و دانش خود در این حوزه را نشان می‌دهد، در ادامه می‌گوید: «ما از پول غذا و همه‌ چیزمان می‌زنیم تا این کار را ادامه بدهیم، با این‌ که خرید اسپری و حتی حمل‌کردن آن دردسرهای زیادی دارد».
«Oham»، هم گرافر دیگری است که از‌سال ۸۶ به تمرین گرافیتی روی کاغذ پرداخته و از‌سال ۸۸ به‌ صورت جدی این هنر را دنبال کرده؛ او می‌گوید: «ماجرا این است که هیپ‌هاپ یک فرهنگ ذاتا اعتراضی است و گرافیتی هم عنصری از این فرهنگ است، پس ماهیتی اعتراضی دارد، اگرچه گاهی راه را کج رفته اما ذات خود را حفظ کرده، گرافیتی در ایران یاد گرفته که حرفش را با نوشتن مشکلات مردم یا اشعار رپ‌ کن‌های ایرانی بزند.CaVE2، بیست ساله هم هنرمندی است که در‌سال ۸۶ کار خود را شروع کرده است.  او معتقد است که «گرافیتی‌ آرتیست‌ها نباید با فعال‌های سیاسی اشتباه گرفته شوند، سیاسی‌ بودن مساله‌ای شخصی است و من تنها روی ذهن خودم تمرکز داشته‌ام و روی دیوار پیاده کرده‌ام.» «CaVE2» گرافیتی را هنری غیرمادی می‌داند که تنها از این راه آرامش پیدا می‌کند، وی می‌گوید:  «گرافیتی فقط یک هنر نیست، یک نوع روش زندگی‌ است، روشی که شیوه زندگی‌ شما را عوض می‌کند، مثل بقیه هنر‌ها شما در خانه نیستید که فقط چند ساعت روی یک بوم نقاشی کنید و بقیه روز کارهای روزمره انجام دهید، وقتی‌ شما گرافیتی کار می‌کنید خیابان خانه ‌دوم شما می‌شود، خانه‌ای که هم نقاشی و هم اتفاق‌های روزمره در آن‌جا برای شما رخ می‌دهد. گرافیتی ایران سرشار از پتانسیل است و پیشرفت خوبی داشته.»
«Mr man»، گرافیتی‌ آرتیست شیرازی هم معتقد است که «گرافیتی در ایران حكم اين را دارد كه ما بخواهیم با یک كلاشينكف كهنه یک تانك را بترکانیم، در صورتی‌ كه در کشورهای دیگر آر‌پی‌‌جی دارند؛ اما از نظر استعداد و توانايی بی‌شك چيزی كم نداريم».
گرافیتی مختص تهران نیست
تبریز یکی از قطب‌های گرافیتی در ایران است، نام «ICY & SOT»، برادران تبریزی مدت‌هاست که در جامعه گرافیتی ایران تکرار می‌شود؛ نامی که دیگر گرافیتی‌ آرتیست‌های این شهر به آن احترام می‌گذارند. «MAD» ،‌ یکی از آنهاست که ۲۶سال سن دارد و از‌سال ۸۵ با آشنایی با «ICY&SOT» کارش را با استنسیل‌ زدن شروع کرده است. او می‌گوید: «این‌که بتوانی حتی برای لحظه‌ای مردم را با پیامی که روی دیوار زده‌ای درگیرکنی بسیار جذاب است. «MAD»، هنر گرافیتی را هنری نوپا می‌داند که هنوز آگاهی زیادی در جامعه نسبت به آن مشاهده نمی‌شود، اما علاقه‌مندانش روز به‌ روز زیاد می‌شوند. «Ill» نام هنرمند تبریزی دیگری است که تحت‌ تاثیر «ICY & SOT» کار خود را شروع کرده است؛ او هنربودن یا نبودن گرافیتی را مهم نمی‌داند، چراکه از آن لذت می‌برد: «وقتی می‌بینم که کسی از جلوی کار ما رد می‌شود برایم لذتبخش است.»  «Ill» می‌گوید که با انجام کار گرافیتی هم محبوب شده و هم منفور و گرافیتی ایران و تبریز را روبه پیشرفت می‌داند.
شیراز و مشهد هم گرافیت‌ آرتیست‌های فعالی دارند؛
«Mr.man»، گرافر شیرازی‌ ای است که معتقد است حتی اولین سایت گرافیتی در ایران را بچه‌های شیراز بانام «شیراز گرافیتی» راه انداخته‌اند. او از‌سال ۸۴ نقاشی با اسپری را شروع کرده: «زندگی هر هنرمندی پر از درهای باز و بسته است كه کلیدهای آن در هر کلید سازی پیدا می‌شود، اما ما مثل این هنرمندها نیستیم، چون تمام كليدها را مثل استامينوفن قورت می‌دهیم. «Mr. man»  هرچند که پیش خانواده‌اش منفور شده اما در گروه‌های دیگری محبوبیت پیداکرده؛ مثلا در دوره دبیرستان از احترام خاصی برخوردار بوده، چرا که در زنگ‌های ورزش دیوارهای پشت دستشویی‌ها را خط‌خطی می‌کرده. او معتقد است که حرف‌های زیادی برای گفتن وجود دارد اما دیوارها مهم‌ ترین آنها را مثل آیینه بازتاب می‌کنند و این نور خیلی‌ها را کور، خیلی‌ها را بینا تر و یک‌عده را بی‌تفاوت‌ تر می‌کند.  «Hossein Edrak»، هم هنرمندی است که پرچم گرافیتی را در مشهد بالا گرفته است. او و دوستانش حتی پادکست‌هایی برای معرفی بیشتر این هنر راه انداخته‌اند و مشغول جا انداختن هرچه‌ بیشتر گرافیتی هستند.
«Hossein Edrak» می‌گوید: «در ابتدا کار ما بانوشتن اسم گروه‌هایمان در محله‌های مختلف مشهد شروع شد؛ بعدها فهمیدیم که این کار تگ‌ زدن نام دارد.» او که از پیشگامان این هنر در مشهد به‌ حساب می‌آید معتقد است که «هیپ‌هاپ اعتراض است، اعتراض هم به خاطر محدودیت به وجود می‌آید، کارکردن در مشهد باتوجه به فضای سنتی که دارد، سخت است».
نه شیطان‌ پرستی، نه غرب‌ زدگی
۳‌ چیز گرافیتی‌ آرتیست‌های ایرانی را عذاب می‌دهد؛ یکی از آنها پاک‌ کردن کارهایشان است، یکی دیگر هم زمانی است که گرافیتی‌کارها را با یک اسپری و دستانی بسته جلوی دیوار بزرگی در نقطه‌ای مرکزی از سطح شهر بگذارید؛ دیگری هم این‌که آنها و کارشان را نمونه شیطان‌پرستی و غرب‌زدگی بدانید.
«Edrak Hossein» تعریف وندالیسم اجتماعی درمورد گرافیتی را به گرافیتی ایران نسبت نمی‌دهد و می‌گوید که این تعریف با گرافیتی در غرب تناسب دارد و این‌جا تنها از دید هنری معرفی می‌شود. «Hossein Edrak» می‌گوید: «حتی نام هنری من غربی نیست و ازقصد آن را انتخاب کرده‌ام؛ در بسیاری از کارهای من حروف فارسی را می‌توانید ببینید. گرافیتی ایران گرافیتی نیویورکی نیست که مافیاهای گرافیتی با هم بجنگند، این‌جا عده‌ای جوان فعالیت هنری می‌کنند که با هم دوست هستند و جنگ و منطقه‌ بندی ندارند. باید هوای این بچه‌ها را داشت، نه این‌که شیطان‌ پرست خطاب بشوند و در زندان بیفتند. «Mr.Killuminati»  هم معتقد است که «گرافیتی‌کارها تنها با مردم صحبت می‌کنند و ربط دادن کارشان به شیطان‌پرستی و فرقه‌های مختلف چیز مزخرف و چرتی است و مسلما انگی است که به فرهنگ هیپ‌هاپ زده می‌شود. «Mr. Killuminati» می‌گوید: «من کارهایی با رویکرد مذهبی زده‌ام که شهرداری بی‌درنگ آنها را پاک کرده، کارهایی که درباره ارتباط با خدا بوده است. این سرکوب هرگونه کار انسانی است و مستقل‌ها را خرد می‌کند و نشان‌دهنده آن است که نباید پیامی را منتقل کرد. «Oham»، هم می‌گوید: «وقتی گیر می‌افتیم در دادسراها برای تفهیم اتهام معمولا شیطان‌ پرستی، فراماسونری یا شعارنویسی علیه نظام خوانده می‌شود؛ به ما می‌گفتند شما شیطان‌ پرستید و این نقوش علامت شیطان‌ پرستی است. اما ما ثابت کرده‌ایم که گرافیتی هنری ضد دینی و شیطان‌ پرستی نیست. Cave2 هم که از ایرانی‌ شدن گرافیتی دفاع می‌کند، می‌گوید: «گرافیتی به هر نقطه‌ دنیا که رفت به‌همان صورت غربی و با حروف انگلیسی‌ رفت اما در ایران ما گرافیتی با فونت فارسی را شروع کردیم و صرفا یک فرهنگ غربی را کورکورانه تقلید نکردیم و یک چیز جدید از آن ساختیم که حتی برای هنرمندان خارجی‌‌ هم شگفت‌آور است. ما فارسی کار می‌کنیم و غرب‌زدگی را تا جایی‌‌که شده حذف کرده‌ایم».
دست‌های معترض؛ دیوارهای سخنگو
گرافیتی نقش موثری در جنبش‌های اجتماعی دارد و بارها وسیله‌ای برای اعتراض‌های مردمی شده، برای نمونه می‌توان به جنبش مردمی منجربه انقلاب ۵۷ ایران یا جنبش نقاشی مکزیک پس از فروپاشی رژیم دیکتاتوری در‌سال ۱۹۱۰اشاره کرد. نمونه جدیدتر این اتفاق را هم می‌توان جنبش گرافیتی در مصر دانست، تاجایی که صفحه‌ای با نام «Street Art of the New Egyp Revolution Graffiti» در فیس‌بوک ایجاد شده است که دیگر پاک‌کردن گرافیتی‌ها توسط پلیس مصر کارآیی نداشته باشد و گرافیتی‌ها در شبکه‌های اجتماعی به اشتراک گذاشته شوند.
«مسعود کوثری»، عضو هیأت‌علمی دانشگاه تهران معتقد است «گرافیتی تنها نقاشی از سر بیهودگی یا بیکاری نیست، بلکه می‌تواند به‌عنوان یک شیوه بیان رادیکال و سیاسی در جامعه نقش ایفا کند. از دیگر سو، گرافیتی می‌تواند به‌عنوان ابزاری برای بیان اعتراض خرده‌ فرهنگ‌ها علیه اقتدار حاکم نیز عمل کند. یکی از نمونه‌های اولیه آن را می‌توان در گروه آنارکو- پانک‌ کرس (صلیب) دید. این گروه با استفاده از استنسیل‌ کردن پیام‌های ضد‌جنگ، پیام‌های آنارشیستی، فمینیستی و ضد کمونیستی در گوشه و کنار متروی لندن طی سال‌های اوایل دهه ۷۰ و سال‌های اولیه دهه ۸۰، کمپین گسترده‌ای را به‌ راه انداختند».
گرافیتی‌کار یا خرابکار؟
آدم‌هایی که شهرهای ما را اداره می‌کنند هنر دیوارنگاشتن را درک نمی‌کنند. چون فکر می‌کنند هیچ‌ چیزی نباید وجود داشته‌ مگر این‌ که سود ده باشد. البته، این طرز فکر ایده‌هایشان را کاملا بی‌ارزش کرده است. آنها معتقدند که دیوارنگاشته‌ها مردم را می‌ترسانند و آن را نماد افول جامعه می‌دانند. اما هنر خط‌ خطی‌کردن یا گرافیتی، تنها، از نظر ۳‌ گروه از افراد اجتماع خطرناک تشخیص داده شده است: سیاستمداران، مدیران تبلیغاتی و نویسندگان گرافیتی.   بسیاری از گرافیتی‌ کارها در پاسخ به این سوال که نظرتان درباره قانونی‌شدن گرافیتی چیست؟ می‌گویند که «لطفش به غیرقانونی بودن آن است.» بسیاری از کشورها برای جلوگیری از حضور گرافیتی‌کارها در سطح شهر نقاطی را به‌عنوان فِری‌وال انتخاب کرده‌اند تا خارج از آن محیط اقدامی انجام ندهند، مثلا گفته می‌شود کانال آب سعادت‌ آباد و دیوار زمین ورزش فاز ۳ اکباتان در تهران جزو فری‌ وال‌های ایران محسوب می‌شود؛ درحالی‌که درچندسال گذشته شهرداری تهران بارها این مناطق را زیر پمپ رنگ برده است. کارن رشاد (A1one) می‌گوید: «آیا نمی‌توانیم تبلیغات را نیز «تجاوزی به بینایی مردم» در همه‌جای زندگی شهری قلمداد کنیم و آن را به همراه گرافیتی ۲ آفت‌ مدنی بدانیم که هردو سعی در جلب توجه ما دارند؟ یعنی آفت تبلیغات به‌اندازه گرافیتی جدی نیست؟ تابلوهایی که هر روز برسر راه ما قرار دارند و هر روز نیز بزرگتر و پرتعدادتر می‌شوند. ما با این تابلوها زندگی می‌کنیم و اسم آنها در ذهن ما می‌نشیند. «Oclock» گرافیتی‌کار فرانسوی می‌گوید: «اگر یك‌ روز تگ‌ زدن قانونی بشود، من دست از این كار می‌كشم».
«مسعود کوثری» در کتابی که باعنوان «گرافیتی؛ رویکردی انتقادی» منتشر کرده است، نوع برخورد حکومت‌ها با این پدیده را بررسی کرده  که نتایج زیر به‌دست آمده است:
ایالات متحده: در‌سال ۱۹۹۵ شهردار نیویورک رودولف جولیانی قانونی را گذاشت که دعوتی چندجانبه از همه دستگاه‌های دولتی برای جنگ علیه معضل وندال‌های (تخریبگران) گرافیتی در شهر نیویورک بود. شهردار شیکاگو ریچارد ام‌دیلی هم با به‌ وجودآوردن دفتری به‌ نام نابودگران گرافیتی کوشید تا گرافیتی و وندالیسم مرتبط با دسته‌های خلافکار را روشن سازد.
اروپا: در اروپا جوخه‌های پاک‌کننده اجتماعات (محله‌ها) به گرافیتی واکنش نشان دادند. قانون رفتار ضداجتماعی آخرین قانونگذاری علیه گرافیتی بود. در آگوست ۲۰۰۴ کمپین «بریتانیا را پاکیزه نگهداریم» به یک فراخون گسترده مطبوعاتی منجر شد که در آن اعلام شده بود که از هر نوع طرح پیشنهادی درباره عدم هرگونه تساهل نسب به گرافیتی، جریمه خاطیان و ممنوع‌ کردن فروش اسپری‌های رنگ به نوجوانان حمایت می‌کرد.
استرالیا: در استرالیا برای کاهش تخریب اموال عمومی در بسیاری از شهرها مناطقی بانام تونل گرافیتی طراحی کرده‌اند.
آسیا:  به‌ دلیل تنبیهات شدید قانونی علیه گرافیتی، گرافیتی در آسیا کمتر دیده شده است. اما دربرخی از کشورها جریمه‌ها معمولا شامل یک‌هزار دلار و پاک کردن دیوار است.
آدم‌هایی که محله‌های ما را خط‌ خطی و خراب می‌کنند، شرکت‌هایی هستند که شعارها و پیام‌های تبلیغاتی غول‌ پیکرشان را با خط‌های خرچنگ‌ قورباغه‌ای روی ساختمان‌ها و اتوبوس‌ها می‌نویسند و تمام تلاش‌شان را می‌کنند تا حسی را درونمان به‌ وجود آورند که تا محصولاتشان را نخریم احساس آرامش نکنیم. آنها اجازه دارند و حتی، درکل، باید پیام‌هایشان را درست در صورتمان فریاد بزنند، آن‌هم به هروجه ممکن. اما درمقابل، هیچ‌گاه به شما اجازه نمی‌دهند که پاسخ‌شان را بدهید. خب! آنها خودشان این جنگ را شروع کرده‌اند و جدار هم تنها سلاحی است که می‌توان با آن پاسخ‌ شان را داد و مقابله‌ به‌ مثل کرد.
یک قوطی رنگ معمولی ۴۰۰ میلی‌لیتری، به‌اندازه بیش از ۵۰ تا برگه سایز A4، استنسیل به‌ شما می‌دهد. یعنی به‌ گونه‌ای باورنکردنی، ظرف یک شب، می‌توانید در یک شهر کوچک، مشهور یا منفور شوید؛ آن‌ هم تنها با چیزی حدود ۱۰ پوند.
جملات مُورب در گزارش، سخنان «بنکسی» است که از کتاب «بنکسی؛ دیوار و گرافیتی» ترجمه ساناز افرازی نشر نظر‌سال ۸۹ انتخاب شده است. (بنکسی گرافیتی‌ آرتیست مشهور لندنی است که از او به‌عنوان فرشته گرافیتی جهان یاد می‌کنند.)
بررسی مقاله‌های منتشرشده در پایگاه‌های اینترنتی «کلاه‌استودیو» و «ایران گرافیتی» و همین‌طور مقاله «گرافیتی ایرانی؛ مقاومت و خودبیانگری ازطریق دیوارهای شهری» در شماره اول از دوره چهاردهم مجله جامعه‌ شناسی ایران به نوشتن گزارش کمک کرده است.
کتاب «گرافیتی؛ رویکردی انتقادی» نوشته دکتر مسعود کوثری است که در‌سال ۱۳۹۰ توسط نشر دریچه‌ نو منتشر شده است.
هویت اصلی و تصاویر گرافیتی‌کارها در گروه گزارش روزنامه محفوظ است.

منبع: روزنامه شهروند

نظرت چیه...؟

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s